Thắng cảnh sapa
Bản Phố
Vị
trí: Bản Phố là một xã vùng cao thuộc huyện Bắc
Hà, tỉnh Lào Cai.
Đặc điểm: Đến đây, du khách vừa được thưởng
ngoạn cảnh đẹp núi rừng vùng cao vừa được thưởng
thức đặc sản Bản Phố, đặc biệt là rượu ngô Bản
Phố.
Từ thị trấn Bắc Hà, rong ruổi trên con đường
quanh co, uốn lượn bám vào sườn núi Hoàng Liên
Sơn khoảng 4km, phía dưới là thung lũng xanh
mướt một màu của ngô và lúa non...; hai bên
đường là những cánh rừng mận Tam hoa ngút tầm
mắt đang mùa trĩu quả, du khách sẽ tới xã Bản
Phố.
Nhìn từ xa, Bản Phố giống như một bức tranh đẹp
và sinh động: Hòa lẫn trong màu xanh bạt ngàn
của núi rừng trùng điệp, là những nếp nhà của
người Mông giống như những tổ chim bám vào sườn
núi.
Bản Phố là địa danh quần cư lâu đời của người
Mông, có khoảng hơn 500 hộ gia đình với trên
3.000 nhân khẩu. Theo tiếng Quan Hoả - thứ ngôn
ngữ chung của một số dân tộc sống trên dải biên
cương phía bắc, từ “Phố” dùng để chỉ nơi tập
trung dân cư và có hàng quán.
Người Mông Bản Phố sống ở nhà trệt với cấu trúc
theo lối xứ lạnh: Họ làm nhà ở trên cao, bám vào
vách đá hay sườn núi, nền nhà của họ thường thấp
hơn và kín gió, nguyên liệu làm nhà chủ
yếu
là bằng gỗ; trong nhà luôn có lò sưởi, có thịt
sấy ăn quanh năm, có món "mèn mén", món "thắng
cố" độc đáo.
Người Mông thích sử dụng nhiều loại nhạc cụ, đặc
trưng nhất là khèn và đàn môi. Vào những dịp Tết
hay những ngày chợ phiên, các nam thanh nữ tú
người Mông thường thổi khèn gọi bạn và cất lên
những câu hát giao duyên.
Trang phục của người Mông ở Bản Phố khá đặc sắc.
Họ may bằng vải lanh tự dệt. Nữ mặc váy xoè
rộng, áo xẻ ngực với những họa tiết hoa văn sinh
động, tạp dề trước và sau, xà cạp quấn chân. Nam
mặc quần, áo chủ yếu là màu đen.
Người Mông sống nhờ vào nghề làm nương rẫy du
canh, trồng lúa nước trên những ô ruộng bậc
thang, trồng lanh lấy sợi dệt vải và trồng cây
dược liệu. Bên cạnh đó, người Mông Bản Phố còn
sở hữu một loại sản phẩm thủ công đặc trưng,
hiện nay đã nổi danh trong cả nước và thu hút
nhiều du khách quốc tế, đó là sản phẩm rượu ngô
Bản Phố.
Bước vào ngôi nhà của người Mông Bản Phố, du
khách sẽ thấy ngay một gian bếp nằm ở đầu hồi;
đây chính là nơi nấu rượu. Hương ngô, hương rượu
thoang thoảng khắp không gian vùng cao, nhất là
vào dịp chợ phiên Bắc Hà, Cán Cấu và những ngày
giáp Tết.
Về phương thức, rượu Bản Phố không cần làm cầu
kỳ, phức tạp; tuy nhiên, để có hương vị mang đặc
trưng riêng của vùng Bản Phố, loại rượu này cần
phải có bí quyết gia truyền mà nếu có đem công
thức đến nơi khác làm cũng không tạo được hương
vị như ở nơi đây
Theo người dân Bản Phố cho biết, để có được rượu
ngô Bản Phố; trước tiên, ngô phải được trồng và
phát triển nhờ vào khí hậu nơi đây. Khi đến giai
đoạn làm rượu, người ta phải lấy nước từ dòng
suối Hang Dể, phải ngâm ngô trong sương lạnh nơi
Bản Phố và phải dùng hạt Hồng my - loại hạt có
hình thù giống hạt kê và có mùi thơm đặc biệt,
được trồng xen kẽ trên các nương ngô,
dùng
để làm men rượu.
Dụng cụ dùng để nấu rượu là một chảo gang lớn,
được quây xung quanh bằng chiếc thùng gỗ đóng
đai rất kín, đặt trên lò đất đắp rộng chừng 3m²
và lửa phải cháy liên tục, như vậy mới đảm bảo
được chất lượng của rượu. Cứ 3kg ngô là làm được
1 lít rượu khoảng 40-45º, có nhà làm kỹ được
loại rượu 60º, mỗi nhà mỗi phiên chợ thường nấu
khoảng 20 lít
Điểm đặc biệt khi đến Bản Phố, khi du khách bước
vào bếp của người Mông trong lúc họ đang nấu
rượu, du khách sẽ thấy ở trên trần bếp treo lủng
lẳng nhiều xâu thịt đủ loại: trâu, bò, dê,
lợn... Đây là thứ thịt xông khói rượu có hương
vị cực kỳ đặc biệt mà có lẽ không đâu có được.
Không những thế, chủ nhà còn rất ân cần mời du
khách thưởng thức ly rượu vừa mới cất xong vẫn
còn hơi ấm với đồ nhằm là đĩa thịt hun khói
rượu.
Cùng với mận Tam Hoa, lê, đào, rượu ngô Bản Phố
đã theo chân du khách khắp mọi miền đất nước, dù
chỉ uống một lần hẳn nhớ mãi không quên.
